Οι περισσότεροι όταν ακούν έλλειμμα θεωρούν ότι είναι κάτι πολύ κακό το οποίο δημιουργεί πρόβλημα στην οικονομία και αυξάνει αυτόματα το δημόσιο χρέος. Η πραγματικότητα είναι λίγο διαφορετική:

  • Οι δημόσιες δαπάνες είναι ένα πολύ μεγάλο κομμάτι της οικονομίας μίας χώρας και σε περιόδους οικονομικής ύφεσης είναι ο μόνος τρόπος να συνεχίσει η ανάπτυξη της οικονομίας (λόγω μείωσης των παραγόντων της κατανάλωσης και των επενδύσεων στην εξίσωση του ΑΕΠ).
  • Η δημιουργία ελλείμματος δεν σημαίνει αυτόματη αύξηση του δημόσιου χρέους.

Ας αναλύσουμε λίγο παραπάνω το δεύτερο σημείο. Σε οποιαδήποτε οικονομική οντότητα (κράτος, εταιρία, νοικοκυριό) αυτό που μας ενδιαφέρει στο χρέος δεν είναι η απόλυτη τιμή του αλλά η σχέση του με το εισόδημα. Αν το χρέος αυξάνει κατά 1.000€ αλλά το εισόδημα κατά 5.000€, τότε η σχέση χρέους/εισόδημα θα μειωθεί και συνολικά ώς ποσοστό θα βαίνει μειούμενο. Καλό είναι να υπολογίσουμε λοιπόν το μέγεθος του ελλείμματος που μπορεί να διατηρεί ένα κράτος χωρίς να αυξάνει το χρέος του.

Ε: Έλλειμμα

Χ: Χρέος

Α: Αύξηση ΑΕΠ (πληθωρισμός + ανάπτυξη)

Ανάμεσα σε δύο έτη θα πρέπει να ισχύει η βασική εξίωσωση (εφόσον η μόνη πηγή αύξησης του χρέους είναι το έλλειμμα της κυβέρνησης):

Χ/ΑΕΠ = (Χ+Ε) / (ΑΕΠ + Α)

Με απαλοιφή προκύπτει η εξίσωση:

Ε * ΑΕΠ = Χ * Α ή Ε/ΑΕΠ = Χ/ΑΕΠ * Α/ΑΕΠ, δηλαδή Ε% = Χ% * Α%

Στην περίπτωση μας το ποσοστό του ελλείμματος υπολογίζεται σε σχέση με το ΑΕΠ της προηγούμενης χρονιάς. Ας υπολογίσουμε το έλλειμμα (Ετ% της τρέχουσας):

Κατ’ αρχήν για ευκολία θεωρούμε ότι το χρέος είναι 100%, οπότε Ε% = Α%. Είναι:

Ε / ΑΕΠτ = Ε /(ΑΕΠ + Α) ή Ετ% = (Ε/ΑΕΠ) / 1 + (Α/ΑΕΠ), δηλαδή: Ετ% = Ε%/1 + Α%

καθώς είναι Ε% = Α% προκύπτει τελικά ότι:

Ετ% = Α%/1 + Α%.

Δηλαδή το έλλειμμα μπορεί να είναι λίγο μικρότερο απο τη συνολική ανάπτυξη της οικονομίας και παρόλα αυτά να διατηρηθεί σταθερό το δημόσιο χρέος. Με σταθερό πληθωρισμό 2% μπορούμε να υπολογίσουμε το έλλειμμα για διάφορες τιμές πραγματικής ανάπτυξης:

Άνάπτυξη Έλλειμμα
0% 1,96%
1% 2,90%
2% 3,85%
3% 4,75%
4% 5,66%
5% 6,54%

Γίνεται σαφές λοιπόν ότι υπάρχει η δυνατότητα το έλλειμμα να χρησιμοποιηθεί όταν απαιτείται ώς εργαλείο οικονομικής ανάπτυξης χωρίς να επιβαρύνει το δημόσιο χρέος με νέο δανεισμό.