Ανακοινώθηκαν λοιπόν τα νέα μέτρα για την αντιμετώπιση του δημοσιονομικού ελλείμματος. Θεωρώ ότι πρόκειται για ένα τεράστιο βήμα πίσω στην Ελληνική οικονομία και ουσιαστικά οριστικοποιούν την ύφεση για τουλάχιστον 2 χρόνια. Ας τα πάρουμε όμως ένα ένα.

Μείωση μισθών δημοσίου τομέα

Είναι σαφές ότι το μισθολογικό κόστος του δημοσίου τομέα ήταν πολύ μεγάλο και η μείωση των αποδοχών είναι θετικότερο σενάριο απο την απομάκρυνση προσωπικού. Ο δρόμος που επιλέχθηκε όμως είναι λάθος καθώς ουσιαστικά υλοποιείται μία οριζόντια μείωση αποδοχών όλων των ΔΥ χωρίς μεγάλη διαφοροποίηση μεταξύ των βαθμίδων αποδοχών. Περισσότερο δίκαιο θα ήταν η μείωση να περιοριζόταν σε κλιμακωτό περιορισμό των επιδομάτων ή ίσως στον ορισμό πλαφόν στα επιδόματα ώστε να μειωθούν οι οροφές αμοιβών χωρίς να επηρεαστεί σε σημαντικό βαθμό η μεγάλη πλειοψηφία των ΔΥ.

Η συνολική μείωση του κονδυλίου (για τους ΔΥ) είναι 740 εκ € (δεν περιλαμβάνω τους υπαλλήλους των ΔΕΚΟ). Καθώς οι μισθοί των ΔΥ προσμετρούνται απευθείας στο ΑΕΠ, η μείωση αυτή ισοδυναμεί με μείωση 0,7% του ΑΕΠ, τουλάχιστον το μέρος που κινούνταν σε κατανάλωση. Το μέρος που αποταμιεύοταν προφανώς δημιουργεί επιπλέον πρόβλημα καθώς η αντίστοιχη μείωση των καταθέσεων θα έχει ώς συνέπεια την αδυναμία χορήγησης νέων δανείων απο τις τράπεζες και της χρηματοδότησης της οικονομίας (επενδύσεων/κατανάλωσης).

Η μείωση των αποδοχών των ΔΥ θα τους οδηγήσει στην μείωση κατ’ αρχήν των ελαστικών δαπανών τους (ένδυση/υπόδηση, διακοπές, διασκέδαση κτλ) κάτι το οποίο θα έχει αντίκτυπο στους αντίστοιχους κλάδους με μείωση εσόδων και προσωπικού.

Αύξηση φορολογίας (ΦΠΑ, καύσιμα κτλ)

Η αύξηση της φορολογίας οδηγεί σε μείωση του διαθέσιμου εισοδήματος των καταναλωτών, καθώς δημιουργεί πληθωρισμό λόγω φορολογίας (και όχι λόγω ζήτησης). Ουσιαστικά ισοδυναμεί με μία εσωτερική υποτίμηση του νομίσματος. Ο πληθωρισμός είναι δεδομένο ότι θα εκτοξευτεί, ενώ η πολύ μεγάλη αύξηση των τιμών των καυσίμων θα έχει αλυσιδωτές συνέπειες στις τιμές των περισσότερων προϊόντων, όπως και στις αμοιβές των ελεύθερων επαγγελματιών.

Η πρόβλεψη αύξησης των εσόδων δεν είναι απαραίτητο ότι θα επαληθευτεί (πλήν ίσως της σχετικώς ανελαστικής δαπάνης για ηλεκτρικό) καθώς οι καταναλωτές είναι σίγουρο ότι θα προσαρμόσουν τις δαπάνες τους (μετακινήσεις, αγορές κτλ) στις νέες τιμές και θα μειώσουν δαπάνες που είναι ανελαστικές (μείωση μετακινήσεων, μετακίνηση μεγάλων αγορών στο μέλλον). Παράλληλα, η πολύ μεγάλη αύξηση του ΦΠΑ ουσιαστικά υποβοηθεί τη φοροδιαφυγή και μειώνει τη θετική επίδραση του μέτρου των αποδείξεων. Ένας καταναλωτής έχει πολύ μεγαλύτερο κίνητρο να μη ζητήσει απόδειξη όταν το προϊόν επιβαρύνται με ΦΠΑ 21% αντί για 19%.

Ουσιαστικά πάντως το μέτρο μειώνει το ΑΕΠ σε τιμές συντελεστών παραγωγής (προ φόρων δηλαδή) και πυροδοτεί πληθωρισμό ενώ το εισόδημα των περισσότερων καταναλωτών (είτε λόγω ανεργίας, είτε λόγω μείωσης μισθών) είναι μειωμένο. Είναι δεδομένο λοιπόν ότι τα περιθώρια κέρδους των επιχειρήσεων θα συμπιεστούν και αυτές θα αναγκαστούν να προχωρήσουν σε επιπλέον μειώσεις επενδύσεων και προσωπικού.

Μείωση ΠΔΕ

Το σχέδιο προβλέπει την μείωση της εθνικής συμμετοχής του ΠΔΕ κατά 700 εκ € (ή αλλιώς 0,3% του ΑΕΠ). Είναι κάτι παραπάνω απο σαφές ότι το αποτέλεσμα θα είναι η αντίστοιχη μείωση της οικονομίας κατά τουλάχιστον αυτό το νούμερο.

Αναστολή αυξήσεων στις συντάξεις

Το μέτρο αυτό υποδεικνύει μία ιδιαίτερη κοινωνική αναλγυσία καθώς ουσιαστικά στερεί (με δεδομένες τις αυξήσεις τιμών και τα επίπεδα συντάξεων) τις βασικές δυνατότητες επιβίωσης στους συνταξιούχους. Δεν υπάρχει καλύτερο κριτήριο λειτουργίας της κοινωνικής συνοχής απο το πώς αντιμετωπίζει η κρατική εξουσία τους συνταξιούχους.

Φόρος στην περιουσία και τα υψηλά εισοδήματα

Ανακοινώθηκε η φορολόγηση με 2% της περιουσίας άνω των 5 εκ € και συντελεστής 45% στα εισοδήματα άνω των 100.000€. Είναι σαφές ότι φορολογική επιβάρυνση μετακινείται απο το εισόδημα στην κατοχή περιουσίας, κάτι που εκτός απο κοινωνικά άδικο είναι και επικίνδυνο καθώς οδηγεί στην εκποίηση περιουσίας όχι λόγω χαμηλής απόδοσης αλλά λόγω φορολογίας. Απο εκεί και πέρα τέτοιο επίπεδο φορολογίας κινείται στα όρια της συνταγματικότητας καθώς:

  • Το ελάχιστο μίσθωμα θεωρείται ότι πρέπει να είναι ίσο με 3,5% της αντικειμενικής αξίας των ακινήτων.
  • Παρόλα αυτά ο φόρος ΚΑΤΟΧΗΣ διαμορφώνεται σε επίπεδα εώς 2%.
  • Η φορολόγηση των εσόδων απο ακίνητα μπορεί να φτάσει το 45%, σύν τον επιπλεόν φόρο 1,5% για τη συγκεκριμένη κατηγορία εσόδων.

Είναι σαφές απο τα παραπάνω ότι η συνολική φορολογική επιβάρυνση (εφόσον ο ιδιοκτήτης δηλώνει το ελάχιστο μίσθωμα που αναμένει η εφορία) είναι πιθανό να φτάνει σχεδόν το συνολικό έσοδο που προσφέρουν τα ακίνητα!

Επίλογος

Συνολικά τα μέτρα φαίνονται να στερούνται οποιασδήποτε αναπτυξιακής πνοής, αντιθέτως είναι δεδομένο ότι θα οδηγήσουν την οικονομία σε μείωση τουλάχιστον 1-2%. Είναι αξιοπερίεργο πώς το Υπουργείο Οικονομικών περιμένει η ύφεση της οικονομίας να κινηθεί σε μικρότερα μεγέθη (τη στιγμή που η πιστωτική επέκταση κινείται σε αρνητικούς ρυθμούς). Η γενική αίσθηση είναι αυτή ενός πανικόβλητου ατόμου το οποίο ψάχνει οπουδήποτε μπορεί για να βρεί χρήματα να αποπληρώσει τα δάνεια του. Προκαλεί τουλάχιστον εντύπωση ότι τα μέτρα (και τα ποσά που αναμένεται να εισπραχτούν) δε διαφέρουν σε τίποτα απο τις απαιτήσεις της ΕΕ, θέτοντας ένα ζήτημα εθνικής κυριαρχίας (και αξιοπρέπειας).

Δυστυχώς θα πρέπει να το πάρουμε απόφαση ότι η Ελλάδα το 2011 θα έχει επιστρέψει οικονομικά στην πρό ευρώ εποχή.