Καθημερινά διαβάζω άρθρα στον τύπο τα οποία προσπαθούν να συνδέσουν το μέγεθος της χρήσης των λογαριασμών καταθέσεων (των τραπεζών) στην ΕΚΤ με τον μειωμένο δανεισμό των τραπεζών μεταξύ τους. Η οπτική αυτή είναι λάθος και το καθημερινό υπόλοιπο των λογαριασμών δεν πρέπει να χρησιμοποιείται ώς ένα είδος ‘proxy’ για το δανεισμό των τραπεζών.

Τα bank reserves είναι liabilities της ΕΚΤ. Δημιουργούνται και καταστρέφονται μέσω της επέκτασης ή μείωσης του ισολογισμού της ΕΚΤ. Η τελευταία (πέραν τυχόν απευθείας αγορών όπως το SMP) είναι καθαρά αμυντική στον τρόπο λειτουργίας της. Εφόσον έχει στόχο ένα μη μηδενικό διατραπεζικό επιτόκιο και το επιτόκιο στη διευκόλυνση καταθέσεων είναι χαμηλότερο απο αυτόν το στόχο, η ΕΚΤ αναγκαστικά πρέπει να καλύπτει τη (ανελαστική) ζήτηση για bank reserves. Στην τρέχουσα περίοδο που οι τράπεζες δε δανείζουν η μία την άλλη αλλά διατηρούν τα reserves (συμβιβαζόμενες με το χαμηλό επιτόκιο κατάθεσης σε σχέση με το διατραπεζικό), η ΕΚΤ πραγματοποιεί πράξεις ρευστότητας με full allotment (ώστε να καλύπτει τις ανάγκες των τραπεζών χωρίς να βασίζεται στην υπόθεση ότι η διατραπεζική λειτουργεί ιδανικά) και παρέχει όσα bank reserves ζητούνται, παράλληλα με την παροχή του discount window (οριακή χρηματοδότηση). Αυτά μετά εμφανίζονται αναγκαστικά στο παθητικό της. Κάποια μπορούν να μετατραπούν σε άλλου τύπου καταχωρήσεις του παθητικού της όπως χαρτονομίσματα ή σε καταθέσεις κεντρικών κυβερνήσεων (αν και οι τελευταίες προσπαθούν πάντα να διατηρούν συγκεκριμένα επίπεδα στα υπόλοιπα των καταθέσεων τους ώστε να διευκολύνουν την κεντρική τράπεζα). Οι τράπεζες όμως δε διαθέτουν τρόπο να μειώσουν τον ισολογισμό της ΕΚΤ στις περιόδους ανάμεσα στις πράξεις ρευστότητας. Μόνο να ζητήσουν λιγότερα (excess) reserves σε κάποιο operation της τελευταίας ή να μην κάνουν χρήση του discount window.

Αν η ΕΚΤ είχε κάνει πράξεις 2 τρις € θα βλέπαμε αντίστοιχα επίπεδα στις καταθέσεις στην ΕΚΤ. Οι καταθέσεις αυτές είναι overnight και ενεργοποιούνται μετά το κλείσιμο του Target2, στη διάρκεια λειτουργίας του οποίου και μόνο μπορεί να γίνει ο δανεισμός μεταξύ των τραπεζών. Ο δανεισμός αυτός με άλλα λόγια απλά μεταβάλει τον κύριο των reserves. Όποιος και αν τα κατέχει, στο τέλος της ημέρας θα τα καταθέσει στη ΕΚΤ. Τα required reserves πληρώνονται τόκο ίσο με το επιτόκιο χρηματοδότησης, τα reserves  λόγω των απευθείας αγορών της ΕΚΤ (SMP) κατατίθενται σε εβδομαδιαία term deposits που παρέχει (μέσω δημοπρασιών μεταβλητού επιτοκίου) η ΕΚΤ και τα υπόλοιπα κατατίθενται στην ημερήσια (overnight) διευκόλυνση καταθέσεων με επιτόκιο (αυτή τη στιγμή) 0,25%.